نه گفتن به پذیرایی شدن در منازل مصیبت دیدگان!
نه گفتن به پذیرایی شدن در منازل مصیبت دیدگان!
یک کارشناس مدیریت فرهنگی گفت: همه با هم به فرهنگ «نه به غذا خوردن در منزل میت» و ریشه کنی این فرهنگ جاهلی بپیوندیم زیرا خانواده های مصیبت دیده نباید رنج پذیرایی در مراسم مختف عزاداری را نیز بر دوش داشته باشند.

به گزارش آرمانشهر فارس، سید مجتبی علوی، کارشناس ارشد مدیریت فرهنگی در شیراز با انتقاد از وقت و هزینه هایی که برخی صرف امور مراسم متوفیان می کنند، یکی از مشکلات و رسوم غلطی که متاسفانه از دوران جاهلیت تا به امروز گریبانگیر جامعه ما شده، آنهم‌ با این اوضاع و شرایط سخت اقتصادی، افزودن بر مصیبتهای گروهی مصیبت زده  است که منظور تحمیل مراسم و برنامه های فراوان برای خانواده های عزیزی که یک یا چند نفری از بستگان نزدیک خود را از دست می دهند.

وی ادامه داد: خانواده مصیبت زده به خودی خود به علت فوت عزیزانشان در رنج و مشکل و عذاب هستند ولی بعضی از اطرافیان ،دوستان و آشنایان نه تنها تسکینی برای خانواده مصیبت زده ایجاد نمی کنند بلکه  غم و غصه و مسائل و مشکلاتشان را بیش از پیش می کنند و مواردی مانند هزینه های پذیرایی در قبرستان ،هزینه سالن،مداح،و نهار یا شام  و … به خانواده مصیبت زده تحمیل می شود.

علوی تاکید کرد: شاید بیشترین هزینه ای که خانواده داغدار متحمل می شود هزینه پذیرایی نهار و یا شام از شرکت کنندگان در مراسم و تسلی دهندگان است که عملی جاهلی است که نه تنها در اسلام منع شده است بلکه کاملا به عکس آن تلکیف شده است.

وی افزود: بیش از ۱۸ روایت در منابع روائی شیعه وجود دارد که همگی دلالت بر این دارند که خوردن غذای میت کراهت داشته و مستحب است تا چند روز برای خانواده مصیبت زده غذا ارسال شود.(جامع الاحادیث الشیعه ۳، ابواب التعزیه، باب ۴، ص۴۶۴؛ وسائل الشیعه ۲، باب ۶۷، ص۸۸۸) و حضرت رسول اکرم (ص) پس از شهادت جعفر ابن ابی طالب (معروف به جعفر طیار) به دختر بزرگوارشان حضرت فاطمه (س)، فرمودند تا به مدت سه روز برای خانواده جعفر رحمت الله علیه غذا ببرن، و از همین جا بود که چنین رفتاری به عنوان سنت در بین مسلمین رسمیت یافت.

علوی تصریح کرد: بنابراین غذا خوردن نزد مصیبت زدگان به عنوان رفتاری جاهلی و ناپسند نکوهش شده است، چون خانواده میت به امور عزاداری مشغول اند، خوردن غذا نزد آنان نوعی افزون سازی مسائل و مشکلات و گرفتاری آنها است.

این فعال حوزه گردشگری و میراث در ادامه یاد آور شد: امام صادق(ع) می‌فرماید «الاکل عند اهل المصیبه من عمل الجاهلیه،، یعنی غذا خوردن نزد مصیبت زدگان با خرج آنان، از رفتارهای جاهلیت است و سنت پیامبر(ص) فرستادن غذا برای مصیبت‌زدگان است.

وی ادامه داد: متاسفانه، آداب مجالس عزای میت، امروزه از مسیر اصلی و اسلامی خود خارج شده و مصیبت بلکه مصیبت‌های دیگر را بر مصیبت زده تحمیل می‌کند زیرا افزون بر صرف هزینه‌ های سنگین برای خرید قبر و تهیه وسایل کفن و دفن و ختم، مصیبت زده باید با توجه به هزینه های سنگین امروزی پذیرای افرادی باشد که برای تسلای خاطر و تعزیت بر مصیبت زده وارد می‌شوند و علاوه بر مصیبت اصلی هزینه های گزاف بی موردی را متحمل شود.

علوی خاطر نشان کرد:ا ز نظر آموزه‌ های اسلام، تحمیل هزینه پذیرایی از مردم بر مصیبت ‌زده، از سنت‌های غیرعقلانی است و مستحب است پس از دفن میت تا سه روز برای اهل خانه ی میت غذا بفرستند و غذا خوردن نزد آنان و در منازلشان مکروه است و امام باقر (ع) فرمود: سزاوار است همسایگان صاحب عزا به مدت سه روز برای صاحبان عزا طعام درست کنند (وسایل الشیعه ج۲ ص ۸۸۹ حدیث ۵ ) و آن گونه که پیامبر اسلام در باره بازماندگان جعفربن ابی طالب سفارش به ارسال طعام کردند و این به شکل سنتی اسلامی، اخلاقی درآمده بود.

این پژوهشگر فرهنگی گفت: پس سنت اسلام این است نه آن که کاملا برعکس این سنت و هنگامی که شخصی می میرد، خود را آماده پذیرایی و خوردن غذای سوم – هفتم و چهلم و سالگرد کنیم و شخصی که در سوگ نشسته است چگونه حال و حوصله پذیرایی و خیرات را دارد؟ 

وی ادامه داد: انسان که می میرد اولا عمل اوست که او را نجات می دهد یا دچار غذاب می نماید و دادن طعام و خیرات و سفره پهن کردن ها علاوه بر زحمت بیهوده کشیدن ، تاثیر چندانی برای مرده ندارد و اگر انسان می خواهد برای عزیز از دست رفته اش خدمتی بکند بهتر است برای او کاری انجام دهد که مرحوم  ثمره اش را دریافت کند مانند کمک به نیازمندان و دستگیری از مستمندان به نیت شخص فوت شده است.

علوی تصریح کرد: در این زمان با این  وضع نامطلوب اقتصادی که مردم با سیلی صورت خود را سرخ می کنند، چگونه می توانند از عهده مخارج سنگین پذیرایی شب سوم – شب هفتم – چهلم و سالگرد عزیز از دست رفته برآیند؟ آیا اسلام چنین می گوید که هرکس مرد، بازماند اش باید خیرات بدهد؟ و پشت سر مجلس غذا و طعام برگزار کند؟ تا عده ای بیایند و یا دعوت شوند و بخورند واگر خیلی هنر کنند فاتحه ای ناقص بخوانند و با عجله از مجلس خارج شوند و دمی بعد گویا که خبری نبوده و به بی خبری و غفلت خویش بازگردند؟

وی افزود: برعکس، اسلام و قرآن می فرماید: قطعا همه شما را با چیزی از ترس، گرسنگی ، و کاهش در مال ها و جان ها و میوه ها ، آزمایش می کنیم و بشارت ده به استقامت کنندگان (بقره۱۵۵ ) می گوید مرگ امتحان و ابتلا است.

مرگ عبرت و درس است

علوی تاکید کرد: مرگ باعث می شود که انسانها در فکر آن باشند که آرزوهای دراز و بلند نداشته باشند و در هر حال بسیاری از این سنت ها، ریشه در جهل و نادانی و باورهای غلط دارد و بنای اسلام درست در جهت عکس آن چیزی است که امروز مردم روزگار آن را می پسندند.

وی افزود: از آن جمله اگر شخصی رحلت کرد مستحب است که تا سه روز غذایی ازبیرون تهیه کرده و برای بازماندگان ارسال کنند و مخارجی که در زمان فوت تاچهلم برای مرده انجام می شود چه توصیه شرعی دارد؟ این سوالی است در اذهان مردم که مرکز مطالعات حوزه علمیه قم طی نامه شماره ۲۷۳۷۴-۱۳۸۰/۳/۲۲ چنین پاسخ می دهد: بسیاری از چیزهایی که هم اکنون در جوامع اسلامی جزء سنت های فراموش نشدنی مردم شده است فاقد وجاهت شرعی و دینی است.

علوی گفت: یکی از این سنتها مراسمی است که هنگام فوت و خصوصا بعد از فوت تحت عنوان های مختلف برگزار می شود وهنگامی که مرگ بر سر عزیز یا عزیزانی از خانواده و فامیل سایه می گستراند و از میان آدمیان برای خود نامزدی انتخاب می کند این تازه شروع ماجرا است و افرادی که بدلیل قرابت و خویشاوندی با یک دیگر مانوس شده و چون زنجیری به هم پیوسته اند اکنون در حسرت فراق در هاله ای از غم می سوزند و اشک می ریزند و داستان دنیا چنین تعبیر می شود که آدمیان روزی در جشن و سرورند و روزی در غم و اندوه هستند.

این کنشگر حوزه مجازی و شبکه های اجتماعی تاکید کرد: دراین بین علاوه بر تحمیل غصه و اندوه برصاحبان میت، عده ای نیز به خیال اینکه به باز ماندگان تسلی خاطر می بخشند ناگهان پیدایشان می شود  و به پذیرایی از خویش مشغول می شوند و بازمانده بیچاره نمی داند که آیا بگرید یا از مهمان ناخواسته پذیرایی کند؟ حتی توقع بعضی از افراد چنان بالاست که اگر خوب پذیرایی نشوند زبان به طعن و لعن باز می کنند.

وی ادامه داد: پس هموطن گرامی بیایید با هم یک رسم غلط را در جامعه ریشه کن کنیم، در روایات دینی و احادیث آمده همسایه ها و فامیلها تا چند روز در منزل خود غذا پخته و برای خانواده عزادار ببرند که متاسفانه در جامعه ما به این شکل اشتباه تغییر یافته که خانواده عزادار علاوه بر غم و غصه فقدان عزیز از دست رفته، همزمان باید به فکر تدارک پذیرایی از مهمان ها هم باشند که با وضعیت اقتصادی فعلی برای بسیاری از خانواده ها بار مضاعفی است که باید در آن شرایط بحرانی به دوش بکشند، حتی اگر مشکل مالی هم نداشته باشند بار روانی تدارک دیدن و آبرومند ظاهر شدن در انظار هم در آن شرایط یک بار اضافه است، علاوه بر این، خوردن غذایی که با این شرایط روحی و گاهی هم با نارضایتی، تدارک دیده شده، برای سلامتی خود شخص می تواند مضر باشد.

علوی تاکید کرد: با نخوردن غذا در این مراسم به تدریج این قضیه عمومیت پیدا می کند و انگیزه تدارک غذای مراسم ترحیم کاهش یافته و به مرور این رسم برچیده می شود و دعای خیر خانواده ای که مشکل مالی دارد شامل حال خواهد بود وخدا را شکر سطح سواد جامعه آنقدر بالا رفته که تقریبا همه می دانند که روح فرد متوفی به انرژی معنوی دعا نیاز دارد نه غذا، چون دنیای بعد از مرگ با دنیای فیزیکی ما متفاوت است و باید این کار از خودمان شروع کرده و آن را تبدیل به یک فرهنگ کنیم و پس همه با هم به فرهنگ «نه به غذا خوردن در منزل میت» و ریشه کنی این فرهنگ جاهلی بپیوندیم.