شاه کلید مقابله با آلودگی هوا در کلانشهرها چیست؟
شاه کلید مقابله با آلودگی هوا در کلانشهرها چیست؟
مشکل آلودگی هوا در یک برنامه دهساله با فرماندهی واحد عاقلانه و محکم قابل حل است

اینروزها همانگونه که پیش بینی میشد به دلیل وارونگی هوا ، تهران از نظر هوای تنفسی شرایط خوبی ندارد. بسیاری از کلانشهرها هم وضعیت مشابهی دارند و وضعیت نگران کننده است.

اگر صادقانه بخواهم کالبدشکافی کنم باید بطور خلاصه بگویم آلودگی هوا در ایران متولی مقتدر ندارد و قانون هوای پاک که اتفاقا قانون پیشرفته و خوبی است به همین دلیل ، اصلا خوب اجرا نمیشود.

حداقل در چهار قانون پنجساله توسعه کشور، موضوع آلودگی هوا مصوب شده اما هیچ کدام موفق نبوده و اجرایی نشده اند. متاسفانه برنامه های هوای پاک و کاهش آلودگی هوا در سی سال اخیر جزو اقدامات مصوب و کمی در بودجه سالیانه هیچ وزارتخانه و ارگان دولتی نبوده و عمدتا به صورت سلیقه ای آمده است.

همگی میدانیم در روزهای افزایش آلودگی هوای تهران، شمار بیماران تنفسی «تا ۶۰ درصد» افزایش می‌یابند. آلودگی هوا در تهران به‌طور متوسط موجب کاهش ۵ سال از عمر تهرانی‌ها شده‌است و در ایران سالیانه حدود ۴۵۰۰۰ نفر تحت تاثیر آلودگی هوا می‌میرند.
آیا دانستن همین واقعیت ها کفایت نمیکند که برنامه های کاهش آلودگی هوا و اجرای قاطعانه قانون‌هوای پاک را در اولویت برنامه های ملی قرار دهیم؟

اصلا نگاه اقتصادی هم داشته باشیم فقط بر اساس گزارش سال ۲۰۱۸ بانک جهانی اگر غلظت ذرات معلق هوای تهران از ۳۲ میکروگرم بر مترمکعب کنونی به ۱۰ میکروگرم بر مترمکعب که استاندارد جهانی است برسد، سالیانه ۱٫۸ میلیارد دلار بابت خسارت‌های اقتصادی و پیشگیری و درمان، در شهر تهران صرفه‌جویی خواهد شد.

گوگرد گازوئیل در حالت استاندارد باید بین ۱۵ تا ۲۰ پی پی ام باشد، اما متأسفانه در ایران از گازوئیل «۷ هزار پی پی ام» هم استفاده می‌شود.به این‌موضوع، افزایش شدید استفاده از مازوت در فصل سرما را هم اضافه کنید که به شدت آلاینده است.

اما شاه کلید مقابله با آلودگی هوا در کلانشهرها چیست؟ پاسخ روشن است: در کنار برنامه های موجود و مشخص که دهها بار مطرح و تصویب شده اند، گسترش حمل و نقل عمومی انبوه بر با اولویت خطوط مترو ،دولت الکترونیک ‌وشهر هوشمند و همچنین محاسبه اقتصادی ارزش الایندگی و دریافت آن به نفع شهروندان از جمله نکاتی است که اعتقاد دارم میتوانند در بودجه سال۱۴۰۱ و قاونون‌توسعه پنجساله بعدی به طور جدی مدنظر تصمیم گیرندگان باشد.

این را هم بگویم خودروها و موتورسیکلتها کماکان متهم اول آلودگی هوای تهران هستند و نشانی غلط دادن در مورد نقش مازوت به تنهایی یا صنایع ، غیر علمی و غیر مستند است.

با صراحت عرض میکنم مشکل آلودگی هوا در یک برنامه دهساله با فرماندهی واحد عاقلانه و محکم قابل حل است. باور کنید آلودگی هوا فرزند وکیل و وزیر و کارگر و کارمند نمیشناسد و سزطانزا بودن آن‌محرز است.پس نیاز به یک عزم جدی وجود دارد و اگر با همین فرمان جلو برویم اتفاق خاصی رخ نخواهد داد.

در خاتمه عرض میکنم شهروندان کمترین نقش را در کاهش آلودگی هوا دارند و نقش اصلی به عهده حاکمیت است. توصیه شهروندان به دوچرخه سواری، پیاده روی، همپیمایی و عدم استفاده از خودروی شخصی راهکارهایی نیستند که به صورت عمده پاسخگوی حل مشکل آلودگی هوا باشند. در موضوع آلودگی هوا، دولت و بدنه حاکمیت نقش نخست را دارند و وظیفه این دو، مدیریت شرایط است و اگر این وظایف درست طراحی و اجرا شوند ایفای نقش شهروندان معنی دار و موثر خواهد بود. شهروندان نقشی در تولید خودروی استاندارد، سوخت با کیفیت، احداث حمل و نقل عمومی با کیفیت، مدیریت هوشمند ترافیک و… ندارند و نگاهشان فقط به حاکمیت و مسئولین است.

وحید نوروزی / دکترای مدیریت محیط زیست